ผู้ป่วยเบาหวานกินโปรตีนได้ไหม? กินแค่ไหนถึงจะปลอดภัยไม่กระตุ้นอินซูลิน

ผู้ป่วยเบาหวานกินโปรตีนได้ไหม? การควบคุมอาหารถือเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยเบาหวานต้องให้ความสำคัญโดยเฉพาะอาหารที่อาจส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องงดอาหารทุกชนิด โดยเฉพาะ “โปรตีน” จากแหล่งต่าง ๆ เช่น เนื้อสัตว์ ไข่ หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารโปรตีน ผู้ปวยเบาหวานสามารถทานโปรตีนได้ โปรตีนถือเป็นสารอาหารหลักที่ช่วยให้เซลล์ร่างกายฟื้นฟู ซ่อมแซมกล้ามเนื้อ และช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้นิ่งขึ้นได้ดี

การได้รับโปรตีนให้เพียงพอ ทั้งในผู้ป่วยเบาหวาน รวมทั้งบุคคลทั่วไป ช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อ (muscle mass) ได้ดีขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญมาก เมื่อร่างกายคนเรามีกล้ามเนื้อมากขึ้น การเผาผลาญกลูโคส (น้ำตาล) ก็จะดีขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดคงที่ และช่วยลดความเสี่ยงของภาวะดื้ออินซูลินในระยะยาว

โปรตีนสำคัญแค่ไหนสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

โปรตีนเป็นหนึ่งในสารอาหารที่มีบทบาทต่อการทำงานของร่างกายในทุกระบบ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวานที่ต้องเผชิญกับภาวะน้ำตาลในเลือดผันผวน และความเสี่ยงต่อการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ 

เหตุผลที่ผู้ป่วยเบาหวานควรได้รับโปรตีนอย่างเพียงพอ

• ช่วยซ่อมแซมและรักษาเซลล์ที่เสียหายจากระดับน้ำตาลสูง

ผู้ป่วยเบาหวาน มีโอกาสที่หลอดเลือดและเนื้อเยื่อเกิดความเสียหายได้ง่าย โปรตีนสามารถช่วยฟื้นฟูความเสียหายที่เกิดขึ้น และช่วยสมานแผลที่เกิดขึ้นได้ดีขึ้น

• ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

การรับประทานโปรตีนไม่ว่าจะเป็นในบุคคลทั่วไป หรือในผู้ป่วยเบาหวาน โปรตีนใช้ระยะเวลาในการย่อยที่นาน ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดไม่พุ่งเหมือนคาร์โบไฮเดรต และยังช่วยให้รู้ลึกอิ่มได้นาน 

• ป้องกันการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ (Muscle loss)

หลาย ๆ ครั้งผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ควบคุมอาหารเคร่งครัดเกินไป มักจะทำให้การรับประทานอาหารไม่เพียงพอ ส่งผลให้ร่างกายขาดโปรตีนโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจนำไปสู่การสูญเสียมวลกล้ามเนื้อได้ การรับประทานโปรตีนอย่างเหมาะสมช่วยให้ร่างกายรักษามวลกล้ามเนื้อ ฟื้นฟูเซลล์ และคงความแข็งแรงในการทำกิจวัตรประจำวัน

• ช่วยรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี

การรับประทานโปรตีนให้เพียงพอ ช่วยลดความอยากอาหาร ไม่หิวในระหว่างมื้ออาหาร และส่งผลให้ควบคุมแคลอรีรวมต่อวันได้ง่ายขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญต่อการจัดการโรคเบาหวาน

ความสัมพันธ์ระหว่างโปรตีนและอินซูลิน

ถึงแม้ว่าการรับประทานโปรตีนจะไม่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงเท่ากับการย่อยคาร์โบไฮเดรต แต่ก็มีการส่งผลต่ออินซูลินอยู่บ้าง เพราะร่างกายยังคงต้องใช้อินซูลินในการจัดการกับกรดอะมิโนบางส่วนจากโปรตีนที่รับประทานเข้าไป

อย่างไรก็ตาม การกระตุ้นอินซูลินจากโปรตีนถือว่า อยู่ในระดับที่สมดุลและปลอดภัย สำหรับคนทั่วไปและผู้ป่วยเบาหวาน โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับการรับประทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตสูง

• โปรตีนที่ควรระวังเรื่องอินซูลิน

โปรตีนจากสัตว์บางชนิด เช่น เนื้อแดง หรือผลิตภัณฑ์นมที่มีไขมันสูง อาจทำให้ระดับอินซูลินตอบสนองสูงกว่าปกติได้เล็กน้อย และโปรตีนบางชนิดที่มีไขมัน จะมีไขมันอิ่มตัวที่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ 

• โปรตีนที่มีผลต่ออินซูลินต่ำ

โปรตีนจากพืช เช่น ถั่วเหลือง ถั่วลันเตา ข้าวกล้อง ควินัว และพืชตระกูลถั่วต่าง ๆ มักมีผลต่อระดับอินซูลินน้อยกว่า และมีไฟเบอร์ช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาลในเลือด จึงเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

ผู้ป่วยเบาหวานกินโปรตีนได้ไหม?

ผู้ป่วยเบาหวานสามารถรับประทานโปรตีนได้แน่นอน และเป็นหนึ่งในสารอาหารที่ควรจะต้องรับประทานให้เพียงพอ ในชีวิตประจำวันทุกวัน โดยต้องเลือกประเภทของโปรตีนให้เหมาะสม และในปริมาณที่เหมาะสมกับร่างกายของตนเอง 

สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจคือ โปรตีนทุกชนิดไม่เหมือนกัน เพราะอาหารที่มีโปรตีนแต่ละแหล่ง มีไขมัน น้ำตาล และคุณค่าทางอาหารที่แตกต่างกัน

โปรตีนที่แนะนำสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน 

• ปลา เช่น แซลมอน ปลาทูน่า ปลานิล เนื่องจากมีไขมันดีและย่อยง่าย
• เนื้ออกไก่ไม่ติดหนัง เป็นอาหารที่มีโปรตีนสูง ไขมันต่ำ
• เต้าหู้ ถั่วเหลือง ถั่วลันเตา เป็นโปรตีนจากพืชที่เหมาะกับผู้ที่ต้องการลดภาระการทำงานของไต
• ผลิตภัณฑ์โปรตีนเสริมจากพืช เหมาะสำหรับผู้ที่รับประทานอาหารได้น้อย เคี้ยวหรือกลืนยาก หรือผู้ที่ควบคุมอาหารอย่างเข้มงวด

โปรตีนที่ควรหลีกเลี่ยง

• เนื้อสัตว์ทุกชนิด ในรูปแบบที่ติดมัน
• เนื้อแปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน
• โปรตีนเสริมที่ผสมคาร์โบไฮเดรตหรือน้ำตาลสูง

ปริมาณโปรตีนที่เหมาะสมต่อวันสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

โดยปกติ ปริมาณโปรตีนที่ผู้ใหญ่ควรได้รับต่อวัน อยู่ที่ 0.8 – 1 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ตัวอย่าง หากน้ำหนักตัว 60 กิโลกรัม ควรได้รับโปรตีนประมาณ 48 – 60 กรัมต่อวัน

แต่ในผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะไตทำงานได้น้อยลง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการถึงปริมาณโปรตีนที่ร่างกายของตนเองควรได้รับก่อน เนื่องจากอาจจะต้องปรับปริมาณให้เหมาะสม โดยอาจจะเหลือ 0.6 – 0.8 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน

การรับประทานโปรตีนให้เพียงพอ ควรกระจายการรับประทานโปรตีนแต่ละมื้อให้สมดุล เพื่อที่จะได้รับประทานได้ครบถ้วนได้ง่ายขึ้น เช่น มื้อเช้า 20 กรัม มื้อกลางวัน 20 กรัม มื้อเย็น 20 กรัม เพื่อ อีกทั้งยังให้ร่างกายสามารถดูดซึมได้ง่ายและใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย

โปรตีนแบบไหนที่เหมาะกับผู้ป่วยเบาหวาน

แท้จริงแล้วผู้ป่วยเบาหวานสามารถทานโปรตีนได้ทุกชนิด แต่แหล่งอาหารโปรตีนแต่ละชนิดมีคุณค่าทางโภชนาการ การย่อย และการส่งผลต่อระดับน้ำน้ำตาลในเลือดแตกต่างกัน ดังนั้นจึงควรเลือกโปรตีนอย่างถูกต้อง เพื่อลดความเสี่ยงต่อการกระตุ้นอินซูลิน การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และการช่วยเรื่องรักษามวลกล้ามเนื้อ โปรตีนแต่ละชนิดมีความเหมาะสมกับบุคคลแตกต่างกัน และมีข้อดีข้อควรระวังแตกต่างกันด้วย

โปรตีนจากพืช (Plant-based protein)

โปรตีนจากพืช เช่น โปรตีนถั่วลันเตา ถั่วเหลือง ข้าวกล้อง และควินัว เป็นทางเลือกยอดนิยมสำหรับผู้ป่วยเบาหวานด้วยจุดเด่นหลายประการ คือ 

ไม่มีคอเลสเตอรอล ลดภาระต่อหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งมักเป็นปัญหาในผู้ป่วยเบาหวาน

• ไขมันอิ่มตัวต่ำ จึงลดภาวะดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance)
• ย่อยง่าย ไม่ทำให้ระดับอินซูลินผันผวนมาก
• ไฟเบอร์สูง ช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล
• การรับประทานหลากหลายแหล่ง ช่วยให้ได้รับกรดอะมิโนครบถ้วน เช่น ทานข้าวกล้อง คู่กับถั่วลันเตา

เหมาะกับทั้งผู้ป่วยเบาหวานที่ต้องการคุมน้ำหนัก, ผู้ที่มีภาวะไตเสื่อมระยะแรก, ผู้ที่แพ้นม หรือดื่มเวย์ไม่ได้

โปรตีนจากสัตว์ไขมันต่ำ (Lean animal protein)

โปรตีนจากสัตว์ไม่ใช่ไม่ดีต่อผู้ป่วยเบาหวาน แต่ควรเลือกประเภทให้เหมาะสม เพราะเนื้อสัตว์บางชนิดมีไขมันอิ่มตัวสูงและเพิ่มภาวะดื้ออินซูลินได้

ควรเลือกรับประทานแหล่งโปรตีนที่ดี อกไก่ไม่ติดหนัง, ไก่งวง, ปลา (ปลาทูน่า แซลมอน ปลานิล ปลาทะเลอื่น ๆ), ไข่ (ควรเน้นไข่ขาวถ้ากังวลคอเลสเตอรอล)

โปรตีนจากสัตว์ถือเป็นโปรตีนสมบูรณ์ มีกรดอะมิโนครบทุกชนิด ช่วยซ่อมแซมกล้ามเนื้อได้ดีมาก และอิ่มได้นาน

มีข้อควรระวังคือ (1) เนื้อแดง เช่น เนื้อวัว หมูติดมัน อาจเพิ่มระดับอินซูลินและคอเลสเตอรอล (2) ผลิตภัณฑ์แปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม เบคอน มีโซเดียมสูง ทำให้น้ำตาลในเลือดผันผวน (3) คนเป็นเบาหวานที่มีปัญหาไตควรจำกัดปริมาณโปรตีนจากสัตว์ตามคำแนะนำแพทย์

โปรตีนจากนม (Whey / Casein)
เวย์โปรตีนถือเป็นอีกหนึ่งโปรตีนที่ดี ดูดซึมเร็ว เหมาะสำหรับหลังออกกำลังกาย ช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อได้ดี แต่มีข้อควรระวังสำหรับผู้ป่วยเบาหวานเนื่องจากเวย์โปรตีนหลายสูตร มักมีน้ำตาลหรือแลคโตสสูง อาจทำให้ระดับน้ำตาลพุ่ง ผู้ป่วยเบาหวานบางรายแพ้นม ทำให้ท้องอืด ย่อยยาก 

ควรเลือกเลือกเวย์โปรตีนประเภทเวย์ไอโซเลท (Isolate) หรือเวย์โปรตีนไฮโดรไลเสต (Hydrolyzed) เนื่องจากมีแลคโตสน้อยที่สุด และเลือกในรูปแบบที่ไม่เติมน้ำตาล

โปรตีนพืชแบบใส (Clear Protein)
ตัวเลือกสมัยใหม่ที่ตอบโจทย์ผู้ป่วยเบาหวาน เป็นโปรตีนที่ย่อยง่าย ไม่เลี่ยน ไม่มีส่วนผสมของนม สกัดมาจากพืช เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำตาลในเลือด อีกทั้งยังดื่มง่าย ให้ความรู้สึกเหมือนดื่มน้ำผลไม้ใส ๆ

ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผสมผสานพืชหลากหลายชนิด มาให้ได้รับกรดอะมิโนที่ร่างกายต้องการ (BCAA) อย่างครบถ้วน

วิธีดื่มโปรตีนให้ไม่กระตุ้นอินซูลิน

การดื่มโปรตีนให้ปลอดภัยต่อผู้ป่วยเบาหวานไม่ใช่แค่เลือกสูตรให้ดี แต่ยังต้องดื่มให้ถูกวิธี เพื่อไม่ให้ระดับอินซูลินขึ้นสูงเกินไป หรือทำให้น้ำตาลในเลือดผันผวน

ดื่มหลังอาหาร

เมื่อดื่มโปรตีนตอนท้องว่าง ร่างกายอาจดูดซึมเร็ว ทำให้มีการหลั่งอินซูลินเพิ่มขึ้นเล็กน้อย แต่ถ้าดื่ม หลังอาหารหลัก โดยเฉพาะอาหารที่มีไฟเบอร์ เช่น ผัก หรือธัญพืช จะทำให้การดูดซึมช้าลง อินซูลินขึ้นไม่แรง

เลือกสูตรที่ไม่มีน้ำตาล หรือใช้สารให้ความหวาน ที่มี GI ต่ำ

ควรเลือกโปรตีนที่ใช้สารให้ความหวานจากธรรมชาติ สตีเวีย (Stevia), หล่อฮังก๊วย (Monk Fruit), อิริทริทอล (Erythritol) สารให้ความหวานจากธรรมชาติเหล่านี้ ไม่ทำให้น้ำตาลพุ่งและไม่กระตุ้นอินซูลิน

หลีกเลี่ยงการดื่มคู่กับอาหารคาร์โบไฮเดรตสูง

แม้โปรตีนจะเลือกทานจากแหล่งอาหารที่ดีแล้ว แต่หากทานพร้อมกับคาร์โบไฮเดรตย่อยเร็วและทำให้น้ำตาลพุ่งไว อย่างเช่น ข้าวขาว เส้นก๋วยเตี๋ยว ขนมปังขาว ขนมหวาน จะทำให้ระดับอินซูลินทำงานหนักขึ้น

การดื่มโปรตีนการดื่มคู่กับอาหารที่มีผักเยอะ ๆ หรือโปรตีนลีน เช่น ไข่ ปลา

เพื่อช่วยให้ระดับน้ำตาลขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ดื่มแบ่งเป็นหลายมื้อแทนการดื่มครั้งเดียวปริมาณมาก

ร่างกายดูดซึมโปรตีนได้ดีที่สุดเมื่อแบ่งกิน อาจจะแบ่งทานครั้งละ 10-20 กรัม ถ้าหากดื่มครั้งเดียว 30-40 กรัม จะทำให้ระบบย่อยทำงานหนักขึ้น และอาจกระตุ้นอินซูลินมากกว่า

เลือกโปรตีนที่มีส่วนผสมจากพืช จะกระตุ้นอินซูลินน้อยกว่า

โปรตีนพืช เช่น โปรตีนถั่วลันเตาและข้าวกล้อง มีผลกระตุ้นอินซูลินต่ำกว่าโปรตีนจากนมหรือสัตว์บางชนิด จึงเหมาะกับผู้ป่วยเบาหวานที่ต้องการความปลอดภัยและย่อยง่าย

Super You – ซูเปอร์ เคลียร์ โปรตีน

สำหรับผู้ที่กำลังมองหา โปรตีนใสจากพืช (Plant Clear Protein) ที่เหมาะกับผู้ป่วยเบาหวานและคนที่ต้องการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด 

Super You – ซูเปอร์ เคลียร์ โปรตีน คือคำตอบที่ลงตัว

• ผลิตจาก โปรตีนพืช 9 ชนิด ถั่วลันเตา เคล บรอกโคลี เชอร์รี่ทาร์ต ขมิ้นชัน เมล็ดกาแฟไม่คั่ว ชาเขียว บีทรูต และบลูเบอร์รี่
• ไม่มีน้ำตาล ไม่ใส่นม ไม่มีกลูเตน
• รสชาติใสดื่มง่าย ไม่เลี่ยน ไม่มีกลิ่นถั่ว
• มี BCAA และกรดอะมิโนครบถ้วน ช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อและรักษามวลกล้ามเนื้อ
• สกัดด้วยกรรมวิธีไฮโดรไลเสต ทำให้สามารถกรองโปรตีนได้ละเอียดกว่า ช่วยลดปัญหาสำหรับคนที่ระบบย่อยอาหารไม่ค่อยดี แพ้นม แพ้แลคโตส แพ้กลูเตน แพ้ถั่วเหลืองหรือแพ้ไข่ ย่อยง่าย เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการโปรตีนคุณภาพแต่ไม่อยากกระตุ้นอินซูลิน

ดื่มง่ายในทุกวัน ทั้งก่อนหรือหลังมื้ออาหาร ช่วยให้อิ่มนานและควบคุมระดับน้ำตาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คำถามที่พบบ่อย

โปรตีนจากพืชดีกว่าโปรตีนจากสัตว์ไหม?

ไม่ได้ดีกว่าหรือแย่กว่า แต่มีความเหมาะสมกับแต่ละบุคคลแตกต่างกัน สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน โปรตีนจากพืชมีข้อดีตรงที่ย่อยง่าย ไม่มีคอเลสเตอรอล และมีใยอาหารช่วยควบคุมน้ำตาลในเลือด จึงเหมาะกว่าในแง่การดูแลสุขภาพระยะยาว

เวลาดื่มโปรตีนที่ดีที่สุดคือเมื่อไหร่?

สามารถดื่มได้ทั้ง ตอนเช้า เพื่อเริ่มวันด้วยพลังงานที่สมดุล หรือ หลังออกกำลังกาย เพื่อฟื้นฟูกล้ามเนื้อ และยังสามารถดื่มเป็นมื้อว่างได้หากต้องการลดการกินจุบจิบระหว่างวัน

โปรตีนช่วยลดน้ำตาลในเลือดได้ไหม?

โปรตีนไม่ได้ลดน้ำตาลโดยตรง แต่ช่วยให้ระดับน้ำตาลคงที่มากขึ้น เพราะย่อยช้าและไม่ทำให้เกิดการพุ่งของน้ำตาลหลังมื้ออาหาร อีกทั้งยังช่วยลดความอยากของหวาน ทำให้ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดีขึ้นในระยะยาว